İstənilən dili sərbəst öyrənməyin yolları

Yeni dili sərbəst öyrənmək aşağıdakı tövsiyələrə əməl etməklə daha asan ola bilər.

24media.az edu-live.com-a istinadən xəbər verir ki, əksər insanlar dil öyrənərkən əsas məqsəd kimi həmin dildə sərbəst danışmağı məqsəd qoyurlar. Bu proses ilk mərhələdə çətin və qorxuducu görünə bilər, lakin müəyyən vərdişləri formalaşdırmaq və düzgün üsullardan istifadə etmək öyrənmə prosesini asanlaşdıra bilər.

Yeni dilin mühitinə daxil olun

Dil öyrənən insan gündəlik həyatında həmin dildən nə qədər çox istifadə edərsə, öyrənmə prosesi bir o qədər asanlaşa bilər. Bunun üçün mobil telefonun dilini öyrəndiyiniz dilə dəyişə, həmin dildə podkastlara qulaq asa və filmlərə baxa bilərsiniz. Dil mühitinə daxilolma metodu dil öyrənməyin ən effektiv üsullarından biri hesab olunur. Bu yanaşma həmçinin sözlərin müxtəlif kontekstlərdəki məna çalarlarını və danışıq dilinə xas ifadələri mənimsəməyə kömək edir.

Özünüzə ən uyğun dilöyrənmə platformasını seçin

Lingoda, Fluenz və iTalki kimi platformalar dil öyrənmə prosesini sürətləndirə bilər. Burada əsas məqam məqsədlərinizə uyğun vasitəni seçməkdir. Məsələn, videozəng vasitəsilə dərslər keçmək və sertifikatlı müəllimlərlə öyrənmək istəyirsinizsə, iTalki platformasından istifadə edə bilərsiniz.

Öyrənmə prosesini planlaşdırın

Dil öyrənmə prosesinin sistemli şəkildə təşkil edilməsi faydalı ola bilər. Məsələn, yerinə yetirməli olduğunuz tapşırıqları bölmək və dilin hər bir istiqamətinə müəyyən vaxt ayırmaq irəliləyişinizi izləməyə kömək edər. Bunun üçün gündəlik planınızı belə qura bilərsiniz: 15 dəqiqə sözlərin təkrarı, 30 dəqiqə dinləmə və oxu, 15 dəqiqə isə danışıq məşqləri.

Dil qanunauyğunluqlarını təhlil edin

Hər bir dil onu digər dillərdən fərqləndirən özünəməxsus xüsusiyyətlərə və qanunauyğunluqlara malikdir. Buna görə də cümlə quruluşuna diqqət yetirmək, həmin dildə cümlələrin necə formalaşdığını və hansı modellər əsasında qurulduğunu öyrənmək vacibdir. Bu yanaşma sadəcə dərslikdəki tapşırıqları yerinə yetirməklə müqayisədə daha səmərəli ola bilər.

Yeni dili sərbəst öyrənmək tamamilə mümkündür. Bunun üçün əsas məsələ düzgün strategiya seçmək və öyrənmə prosesində ardıcıl olmaqdır.

Tərcümə etdi: Nərmin Məmmədzadə

Alimlər vəhşi heyvanlar üçün sensor hazırlayıblar

Kolorado Dövlət Universitetinin alimləri meşə yanğınları zamanı vəhşi heyvanların nəfəs aldığı havanın keyfiyyətini ölçən kiçik sensor hazırlayıblar. Cihaz heyvanların boyunluqlarına GPS izləyiciləri ilə birlikdə yerləşdirilə bilər.

Foto: pixabay

Phys.org saytının məlumatına görə, bu texnologiya yanğın tüstüsünün heyvanların sağlamlığına və davranışına təsirini öyrənməyə kömək edəcək. Sensor havadakı zərərli PM2.5 hissəciklərini ölçür, günəş enerjisi ilə işləyir və məlumatları hər 30 dəqiqədən bir qeydə alır.

Marallar üzərində aparılan sınaqlar göstərib ki, yaxın ərazilərdə belə havanın keyfiyyəti fərqli ola bilər. Heyvanlardakı sensorların göstəriciləri bəzən ən yaxın hava ölçmə stansiyalarının məlumatlarından 10 dəfə fərqlənib.

Tədqiqatçılar bu texnologiya vasitəsilə yanğın tüstüsünün vəhşi heyvanlara təsirini daha yaxşı öyrənməyi planlaşdırırlar. Toplanan məlumatlar həmçinin heyvanları tüstünün zərərli təsirindən qorumaq üçün tədbirlərin hazırlanmasına kömək edə bilər.

Mənbə: www.zakon.kz
Tərcümə etdi: Aysel Mehtizadə

Zooloq ayıların yaşayış ərazilərinə üz tutmasının səbəblərini açıqlayıb

Ayıların insanların yaşadığı ərazilərə çıxması müxtəlif xəstəliklərlə, o cümlədən parazitar və virus infeksiyaları ilə bağlı ola bilər. Bu barədə “Leopardlar ölkəsi” milli parkının zooloqu Yekaterina Blidçenko bildirib.

Foto: arctic-freedom

Onun sözlərinə görə, qeyri-adi davranış göstərən heyvanlarda, məsələn, həddindən artıq mehriban və ya aqressiv olan ayılarda müxtəlif xəstəliklər aşkar edilə bilər. Bəzi hallarda insanlara hücum edən ayılarda quduzluq müəyyən olunub. Ağır parazitar infeksiyalar isə heyvanın ov etməsinə mane olaraq onu daha asan qida mənbələri axtarmağa məcbur edə bilər.

Zooloq həmçinin Alyaska və Kanadada ayılarda beynin zədələnməsinə səbəb olan infeksiyaların aşkar edildiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, mutasiyaya uğramış quş qripinin bəzi hallarda ayılarda ensefalopatiyaya və davranış dəyişikliklərinə səbəb olduğu düşünülür.

Blidçenko qeyd edib ki, ayılarla insanlar arasında konflikt yarandıqda heyvanların xəstəliklərə görə baytarlıq müayinəsindən keçirilməsi vacibdir. Bu məlumatlar gələcəkdə təhlükəsizlik tədbirlərinin müəyyənləşdirilməsinə kömək edə bilər.

2026-cı ildə Rusiyada ayıların insanlara hücumları nəticəsində 21 ölüm hadisəsi qeydə alınıb. Mütəxəssislər ayıların insanlara yaxınlaşmasının səbəbləri arasında qida çatışmazlığını, meşə yanğınlarını, heyvanların sayının artmasını və təbii yaşayış mühitlərinin azalmasını göstərirlər.

Mənbə: ura.news
Tərcümə etdi: Aysel Mehtizadə

Qlobal iqtisadi artımın 2026-cı ildə 2,6 faizə enəcəyi gözlənilir

BMT-nin Ticarət və İnkişaf üzrə Konfransının (UNCTAD) proqnozuna görə, qlobal iqtisadi artım 2026-cı ildə 2,6 faiz təşkil edə bilər. Bu göstərici 2025-ci ildəki 2,9 faizdən aşağıdır.

24media.az Reuters-a istinadən xəbər verir ki, hesabata əsasən, artımın zəifləməsinə Yaxın Şərqdə davam edən böhran, enerji qiymətlərinin yüksəlməsi, geosiyasi gərginlik və bazarlardakı qeyri-müəyyənlik təsir edir. Enerji qiymətlərinin artması istehsal və nəqliyyat xərclərini yüksəldə, inflyasiyanı gücləndirə və istehlakçıların xərclərini azalda bilər.

UNCTAD 2026-cı ildə mal və xidmətlərin qlobal ticarətinin sabit qiymətlərlə təxminən 4 faiz artacağını proqnozlaşdırır. Lakin bu artımın əsas səbəbi iqtisadi fəallığın güclənməsi deyil, enerji qiymətlərinin yüksəlməsi ola bilər.

Enerji idxalından asılı olan ölkələr qiymət artımından daha çox təsirlənə bilər. Bu, inflyasiyanın yüksəlməsinə və əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin azalmasına səbəb ola bilər.

Ümumilikdə, UNCTAD qlobal iqtisadiyyatın 2026-cı ildə zəif artım və yüksək qeyri-müəyyənlik şəraitində fəaliyyət göstərəcəyini bildirir.

Emiliya Vəlicanova

Alimlər: Heyvanlar mühüm bilikləri nəsildən-nəslə ötürür

Gənc heyvanlar sosial davranışları və müxtəlif bacarıqları ətraflarındakı yetkin heyvanlardan öyrənirlər. İnsanlarda olduğu kimi, heyvanlar da bəzi vacib bilikləri müşahidə və təqlid yolu ilə mənimsəyirlər. Alimlər hesab edirlər ki, bu biliklərin nəsildən-nəslə ötürülməsi heyvan növlərinin qorunmasında mühüm rol oynayır.

Foto: animals.pibig.info

Science jurnalında yayımlanan araşdırmaya görə, balinalar, fillər və bəzi quş növləri sosial öyrənmə yolu ilə bacarıq və biliklərini gələcək nəsillərə ötürürlər. Məsələn, heyvanlar köç yollarını, qidanın harada və hansı vaxtda daha çox olduğunu, həmçinin təhlükələrdən necə uzaq durmağı yaşlı heyvanlardan öyrənə bilirlər.

Buna Yeni Zelandiyanın cənub sağ balinalarını nümunə göstərmək olar. Balina balaları həyatlarının ilk ilində anaları ilə birlikdə səyahət edir və qışlama və qidalanma ərazilərinə gedən yolları öyrənirlər. Alimlər bu prosesi “miqrasiya mədəniyyəti” adlandırırlar.

Lakin XIX əsrdə kommersiya məqsədli balina ovçuluğu nəticəsində çoxlu sayda balina öldürülüb. Həm yaşlı, həm də gənc balinaların məhv edilməsi onların qədim miqrasiya yolları haqqında biliklərinin də itirilməsinə səbəb olub. Nəticədə balinalar əvvəllər istifadə etdikləri bəzi marşrutları artıq öyrənə bilməyiblər.

Alimlərin sözlərinə görə, bu səbəbdən bu gün Yeni Zelandiyanın sahillərində az sayda cənub sağ balinasına rast gəlinir. Onların böyük hissəsi daha cənubda yerləşən subantarktik ərazilərdə müşahidə olunur.

Son illərdə isə bəzi dişi balinaların Yeni Zelandiya sahillərinə qayıtması diqqət çəkir. 2018-ci ildə Matariki adlı erkək cənub sağ balinası Vellinqton limanında da görülüb. Balinanın narahat ola biləcəyindən ehtiyat edən alimlərin tövsiyəsi ilə həmin vaxt planlaşdırılan atəşfəşanlıq ləğv edilib.

Yeni Zelandiya sahillərində balinaların sayının artması onların əvvəllər istifadə etdikləri miqrasiya yollarını yenidən kəşf etdiklərini göstərə bilər.

Alimlər hesab edirlər ki, balinaların sahil sularında təhlükəsiz şəkildə hərəkət etməsi üçün şərait yaradılmalıdır. Beləliklə, onlar öyrəndikləri marşrutları və digər vacib bilikləri öz balalarına ötürə bilərlər.

Araşdırma həmçinin göstərir ki, fillərin yaşlı dişi liderləri kimi mühüm bilikləri daşıyan heyvanların qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki belə heyvanların itirilməsi ilə birlikdə bütün qrup üçün vacib olan biliklər də yox ola bilər.

Bu araşdırma heyvanların yalnız instinktlərlə hərəkət etmədiyini, onların bir-birindən öyrəndiyini və müəyyən davranışları gələcək nəsillərə ötürdüyünü göstərir.

Mənbə: auckland.ac.nz
Tərcümə etdi: Aysel Mehtizadə

Quşlar minlərlə kilometr məsafəni necə qət edir?

İldə iki dəfə milyardlarla quş yay və qış aylarını keçirdikləri yerlər arasında səyahət edir. Bəziləri yüzlərlə, hətta minlərlə kilometr məsafə qət edir və daha sonra geri qayıdır. Bəs onlar doğru yolu necə tapırlar?

Foto: fit4brain

Heç vaxt miqrasiya etməmiş gənc quşlar belə çox vaxt hara uçmalı olduqlarını bilirlər. Onların bir çoxu ilk səyahətlərinə valideynləri olmadan başlayır.

Alimlərin fikrincə, quşlar istiqaməti müəyyən etmək və naviqasiya qabiliyyətlərindən istifadə edirlər. Günəş və ulduzlar uçuş istiqamətini müəyyənləşdirməyə, daxili bioloji saat isə günün vaxtını və mövsümü nəzərə almağa kömək edir.

Quşlar həmçinin insanların hiss edə bilmədiyi bəzi təbii siqnalları qəbul edir və Yerin maqnit sahəsindən istifadə edirlər. Bu xüsusiyyət onlara uzun məsafələr qət edərkən istiqamətlərini müəyyənləşdirməyə imkan verir.

Beləliklə, günəş, ulduzlar, maqnit sahəsi və ətrafdakı təbii göstəricilər quşların miqrasiya zamanı yollarını tapmasında mühüm rol oynayır. Bu sayədə onlar minlərlə kilometr məsafə qət edərək əvvəllər olduqları yerlərə geri qayıda bilirlər.

Mənbə: allaboutbirds.org
Tərcümə etdi: Aysel Mehtizadə

Heyvan sahiblərinə ev heyvanlarını peyvəndə hazırlamaq qaydaları xatırladılıb

Ev heyvanını peyvənd etməzdən əvvəl onun qurd və parazitlərə qarşı müalicəsini aparmaq və heyvan üçün sakit rejim təmin etmək lazımdır. Bu barədə «Radio 7»yə müsahibəsində «Dostumun pəncəsini tut» ictimai hərəkatının həmtəsisçisi Aleksandra Nurieva danışıb.

Foto: vetunior

Onun sözlərinə görə, qurd əleyhinə müalicə vacibdir, çünki parazitlər heyvanın immunitetini zəiflədə bilər. Belə olan halda orqanizmin peyvəndə reaksiyası daha güclü və gözlənilməz ola bilər.

Mütəxəssis peyvənddən bir gün əvvəl stresli vəziyyətlərdən və uzun gəzintilərdən uzaq durmağı tövsiyə edir. Həmçinin ev heyvanının öyrəşdiyi qidalanma rejimini və həyat tərzini kəskin şəkildə dəyişmək məsləhət görülmür.

Peyvənddən dərhal əvvəl heyvan baytar tərəfindən müayinə olunmalıdır. Mütəxəssis onun vəziyyətini və davranışını qiymətləndirəcək və yalnız bundan sonra peyvənd edilməsinin mümkün olub-olmamasına qərar verəcək.

Mənbə: tatarstan24.tv
Tərcümə etdi: Aysel Mehtizadə

ABŞ-də sahildə 30-a yaxın ölü köpəkbalığı tapılıb

Si-Ayl-Siti şəhərinin sahilində, ABŞ-nin Nyu-Cersi ştatında 29 ölü katran köpəkbalığı aşkar edilib. ABC-nin məlumatına görə, heyvanlar təxminən 10 kvartal uzunluğunda ərazidə tapılıb.

Foto: Jean Woloszczyk / Unsplash

Ölən köpəkbalıqlarının əksəriyyəti kiçik ölçülü olub. Okeanoloq Stiven Naqieviçin sözlərinə görə, katran köpəkbalıqları adətən sürü halında yaşayır və Nyu-Cersi sahillərində onlara mütəmadi olaraq rast gəlinir.

Mütəxəssis hesab edir ki, köpəkbalıqlarının ölümü təsadüfən balıq torlarına düşmələri nəticəsində olub. Onun sözlərinə görə, balıqçılar onları yenidən dənizə atmış, daha sonra isə axın ölmüş heyvanları sahilə çıxarmış ola bilər. Ancaq ölümün dəqiq səbəbi hələ müəyyən edilməyib.

Mənbə: snob.ru
Tərcümə etdi: Aysel Mehtizadə

Quba rayonunda zəlzələ baş verib

Quba rayonunda zəlzələ qeydə alınıb.

24media.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzi məlumat yayıb.

Bildirilib ki, yerli vaxtla saat 20:56-da baş verən zəlzələnin maqnitudası 4,9 olub, ocağı isə 13 kilometr dərinlikdə yerləşib.

Zəlzələ episentrdə 5 bala yaxın hiss olunub.

Piranə Xasiyeva

Dövlət Dumasında bəzi ev heyvanlarının vahid reyestrinin yaradılması təklif olunub

“Yeni İnsanlar” fraksiyasının deputatları Rusiya Təbii Sərvətlər Nazirliyinə itkin düşmüş və tapılmış ev heyvanları üçün vahid federal reyestrin yaradılmasını təklif ediblər. Müvafiq məktubu Dövlət Dumasının sədr müavini Vladislav Davankov göndərib. Pişik və itlərin elanlar əsasında axtarışı ilə süni intellekt məşğul olacaq. Bu barədə TASS agentliyi məlumat yayıb.

Foto: wirestock / magnific

Hazırda ev heyvanları sahiblərinin itkin düşən heyvanlarını axtarmaq və ya tapılmış heyvanlar barədə məlumat almaq üçün vahid mexanizmi yoxdur. Deputatlar sığınacaqlardan, baytarlıq klinikalarından, regional rəqəmsal platformalardan və “Dövlət Xidmətləri” portalından daxil olan məlumatları birləşdirəcək xidmətin istifadəyə verilməsini təklif edirlər.

Sistemdə elanların avtomatik müqayisəsi üçün süni intellektdən istifadə olunması nəzərdə tutulur. Axtarış heyvanın şəkli, təsviri, mikroçipi, damğası (kleymosu) və ya itdiyi yer əsasında aparılacaq. Təşəbbüs müəllifləri hesab edirlər ki, belə bir reyestr ev heyvanlarının daha tez öz sahiblərinə qaytarılmasına kömək edəcək və sahibsiz heyvanların sayının azalmasına töhfə verəcək.

Mənbə: snob
Tərcümə etdi: Aysel Mehtizadə