Hakimiyyətdən pop mədəniyyətinə: Səddam Hüseynin qeyri-adi hekayəsi

İlon Mask tarix yazıb!

Amerikalı milyarder İlon Mask kosmik və aerokosmik şirkəti SpaceX süni intellekt və sosial media startapı olan xAI-ı əldə etdikdən sonra sərvəti 800 milyard dollara çatan ilk şəxs olub.

“Forbes”in məlumatına görə, SpaceX və xAI arasında bağlanan razılaşma İlon Maskın sərvətini 84 milyard dollar artıraraq 852 milyard dollara çatdırıb. Birləşmiş şirkətin dəyərinin isə 1,25 trilyon dollar olduğu təxmin edilir. Müqavilədən əvvəl Mask SpaceX-in təxminən 42 faizinə, xAI-nin isə 49 faizinə sahib idi. Sövdələşmədən sonra onun dəyəri 542 milyard dollar olan birləşmiş şirkətin səhmlərinin 43 faizinə sahib olduğu bildirilir.

Bu rəqəmlər SpaceX-in Maskın ən qiymətli aktivi olduğunu göstərir. Halbuki Maskın Tesla şirkətində 12 faiz paya və 124 milyard dollar dəyərində səhm opsionlarına sahib olduğu məlumdur. Maskın xalis sərvəti daha əvvəl — 2025-ci ilin oktyabrında 500 milyard dollara, SpaceX-in qiymətləndirilməsinə əsasən dekabr ayında 600 milyard dollara, dörd gün sonra isə 700 milyard dollara çatıb.

“Forbes”in məlumatına görə, Mask hazırda dünyanın ikinci ən zəngin adamı olan Larri Peycdən 578 milyard dollar daha zəngindir və dünyanın ilk trilyonçusu olmağa bir addım daha yaxındır.

Mənbə: Hürriyet

Tərcümə etdi: Banuçiçək Qurbanova

Zamanın Daş Yaddaşı: Şirvanşahlar Sarayı

Ad: Şirvanşahlar Saray Kompleksi

Yer: İçərişəhər, Bakı, Azərbaycan

Növ: Tarixi memarlıq kompleksi / saray

Bakının qəlbində — İçərişəhərin dar küçələrindən yuxarı qalxdıqca, qarşınıza sadəcə bir tikili deyil, bütöv bir tarixin əksi çıxır. Şirvanşahlar Sarayı minlərlə insanın yolunun düşdüyü, əsrlərin izini daşıyan, keçmişlə bu gün arasında möhkəm bir körpü quran nadir incidir. Bu adı eşidəndə ağla yalnız soyuq daş divarlar gəlmir; burada Şirvanşahlar dövlətinin siyasi qüdrəti, mədəni zərifliyi və orta əsr Azərbaycanının ruhu canlanır. Hər divarında tarixin gizli bir pıçıltısı olan bu məkan, Azərbaycanın keçmişini bu günə daşıyan ən mühüm səhifələrdən biridir.

Abidənin Profili: Milli Memarlığın Zirvəsi

Şirvanşahlar Saray Kompleksi Azərbaycan orta əsr memarlığının "şah əsəri" hesab olunur. XV əsrdə paytaxtın Şamaxıdan Bakıya köçürülməsi ilə inşasına başlanılan bu kompleks, strateji mövqeyi və estetik görünüşü ilə seçilir.

Kompleksin tərkibinə daxildir:

Əsas Saray Binası: Hökmdarların iqamətgahı.

Divanxana: Dövlət əhəmiyyətli məclislərin keçirildiyi səkkizbucaqlı möhtəşəm tikili.

Şirvanşahlar Türbəsi: I Xəlilullahın ailəsi üçün ucaltdığı memarlıq nümunəsi.

Saray Məscidi: İncə minarəsi ilə kompleksin siluetinə xüsusi gözəllik qatır.

Seyid Yəhya Bakuvi Türbəsi: "Dərviş türbəsi" kimi tanınan elmi və ruhani mərkəz.

Saray Hamamı: Orta əsr şəhər mədəniyyətinin və gigiyenasının maraqlı qalıqları.

Bütün bu tikililər yerli Abşeron əhəng daşından inşa edilmişdir. Memarlıq üslubu zahirən sadə görünsə də, daş üzərindəki həndəsi və nəbati naxışlar yüksək sənətkarlıqdan xəbər verir.

Tarixin İzləri: İntibahdan Dünya İrsinə

Sarayın inşası əsasən XV əsrin əvvəllərində, Şirvanşah I Xəlilullahın hakimiyyəti illərində tamamlanmışdır. Məhz bu dövrdə Bakı həm iqtisadi, həm də siyasi baxımdan bölgənin əsas mərkəzinə çevrilmişdi. Lakin tarix bu divarlara həm zəfərlər, həm də sınaqlar yazmışdır:

Səfəvi Dövrü (1501): I Şah İsmayıl Bakını fəth etdikdən sonra saray əvvəlki siyasi funksiyasını itirsə də, öz əzəmətini qoruyub saxladı.

Rusiya İmperiyası və Sovet Dövrü: XIX əsrin sonlarında abidəyə elmi maraq artdı, XX əsrdə isə geniş bərpa işləri aparılaraq muzey statusu aldı (1964).

Qlobal Tanınma (2000): Saray kompleksi UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxil edilərək bəşəriyyətin ortaq sərvəti kimi qəbul olundu.

Mədəni Əhəmiyyət: Kimliyimizin Təcəssümü

Şirvanşahlar Sarayı sadəcə turistik bir məkan deyil. O, Azərbaycan dövlətçilik ənənələrinin, Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbinin və zəngin saray mədəniyyətinin canlı sübutudur. Bu gün sarayın həyətində gəzən hər bir ziyarətçi həm də Azərbaycanın minillik tarixinin bir hissəsinə toxunmuş olur.

Səidə Əsədli & Sona Osmanova

Meghan Lilibetin ad gününü qeyd etmək üçün yeni fotolarını paylaşıb

Sasseks Düşesi Meqan qızı Lilibetin dördüncü ad günü münasibətilə ailəvi və şəxsi fotolarını paylaşıb.

Meqan qızını qucaqladığı, onun isə dizində oturduğu qara-ağ fotonu paylaşıb. İkinci fotoda isə Meqanın yeni doğulmuş Lilibeti nəvazişlə qucağında tutduğu an əks olunub – bu şəkil 2021-ci ildə doğulduqdan sonra çəkilib.

Meqan Instagram-da belə yazıb:

"Ad günün mübarək, gözəl qızımız! Dörd il əvvəl bu gün həyatımıza daxil oldu və hər gün onun sayəsində daha parlaq və gözəl keçir.

Onun bu xüsusi gününü qeyd edən və sevgi göndərən hər kəsə təşəkkürlər!"

Şahzadə, Sasseks hersoqu və düşesinin ən kiçik övladı 4 iyun 2021-ci ildə anadan olub. Bu onun valideynlərinin yüksək rütbəli kral ailəsi vəzifələrindən geri çəkilib ABŞ-ə köçməsindən bir il sonraya təsadüf edir. Onun babası kral olduqdan sonra Lilibet rəsmi olaraq şahzadə titulu alıb.

Mənbə: BBC news

Tərcümə etdi: Gülçin Abdullayeva

“Səbirsiz insan bu sənətdə işləyə bilməz”

24media.az-ın budəfəki müsahibi saatsaz Hacı Fətəliyevdir. O, saatçılıq sənətinin incəliklərindən, orijinal və saxta saatları ayırd etməyin yollarından, smart saatların ənənəvi saat sənətinə təsirindən, saatçılığın gələcək perspektivlərindən danışıb.

Sosial şəbəkələrdə görünən bahalı saatların bəziləri saxtadır. İnsanlar bu saatları necə ayırd edə bilərlər?

Saxta saatları hətta bəzi ustalar belə ayırd edə bilmir. Saat alarkən onun orijinallığına diqqət yetirmək lazımdır. Keyfiyyət əsasdır. Bundan əlavə, saatın çəkisi, mexanizmi, siferblatının incəlikləri və hətta səslənməsi belə saxta və orijinal saatı ayırd etməyə kömək edə bilər. Bəzi hallarda saxta saatlar orijinalını əvəz edən materiallarla hazırlanır və bu, onların düzgün qiymətləndirilməsini çətinləşdirir.

İnsanlar saat seçərkən daha çox nəyi nəzərə almalıdırlar? Brend önəmlidir, yoxsa saatın mexanizmi?

Çoxları sadəcə brendə üstünlük verir, amma saat alarkən onun mexanizmi daha vacibdir. Mexanizmi zəif olan bir saat nə qədər bahalı marka olsa da, uzunömürlü olmaya bilər. Ona görə də, insanlar, ilk növbədə, saatın mexanizminə, materialına və işləmə dəqiqliyinə baxmalıdırlar. Həmçinin saatın uzunömürlü olması və dəqiq işləməsi üçün yüksək keyfiyyətli mexanizm vacibdir.

Bir qol saatı insanın kim olduğunu deyə bilərmi?

Hansı insan olur-olsun, qol saatı onun xasiyyətini bəlli edir. Mən də insanın taxdığı saata baxaraq onun nəyə qadir olduğunu deyə bilərəm. Mənim üçün qol saatı, bir sənətkar olaraq, həyat deməkdir. Mən saatlarla dolanıram, onlarla yaşayıram. Saatsız həyat yoxdur. Həmçinin saat insanın zövqünü, dünyagörüşünü və bəzən sosial statusunu da əksetdirir. Qol saatı bəzən insanların dünyaya baxışını da simvolizə edir və onlara əlavə dəyər qatır.

Smart saatlar qol saatı sənətini öldürür, yoxsa yenidən doğur? Siz bu rəqabətə necə baxırsınız?

Smart saatlar hazırda dəbdədir. Yaşlı nəsil onlara o qədər də önəm vermir. Yaş artdıqca insanlar smart saatların ziyanlarını başa düşürlər. Həkimlərin dediyinə görə, smart saatlar insanlarda şəkər xəstəliyi yarada bilər. Gün ərzində insanın nəbzinin üzərində elektron cihazın olması bəzən riskli olur. Ancaq orijinal saatlara önəm verən insanlar da çoxdur. İndi müştərilər daha çox keçmişə qayıtmaq istədikləri üçün orijinal və retro qol saatlarına üstünlük verirlər. Həm maddi cəhətdən uyğunluğu, həm xatirə dəyəri, həm də görünüşü önəmlidir. Smart saatların yeni funksiyaları bəzən saatların orijinal dizaynına təsir edə bilər, amma ənənəvi saatların sənətkarlıq xüsusiyyətləri hələ də qiymətləndirilir.

İndiyə qədər təmir etdiyiniz ən qeyri-adi saat hansıdır?

İndiyə qədər təmir etdiyim ən qeyri-adi saat 1876-cı ilə aid cib saatı olub. Hətta 196.000 dollar dəyərində olan saatları belə təmir etmişəm. Belə qiymətli və tarixi saatların təmiri çox diqqət tələb edir, çünki hər bir detalı qorumaq lazımdır.

Sizcə, mükəmməl saat hansı xüsusiyyətlərə malik olmalıdır?

Mükəmməl saat həm dəqiqlik, həm möhkəmlik, həm də gözəllik baxımından balanslı olmalıdır. Saatın içində gizlənmiş mexanizmi onun ürəyidir və nə qədər keyfiyyətli olsa, bir o qədər dəyərli olur. Üstəlik, saatın arxasında bir tarix və ya maraqlı bir hekayə varsa, o daha da qiymətli olur. Mükəmməl bir saat həm də estetik cəhətdən görkəmli olmalı və uzun illər ərzində öz funksiyasını itirməməlidir.

Əgər bir şəxs saat ustası olmaq istəsə, ona nə tövsiyə verərdiniz?

Professional usta olmaq istəyən hər kəsdə, ilk növbədə, səbr olmalıdır. Səbirsiz insan bu sənətdə işləyə bilməz. Həmin insan saatlarla təmirə vaxt ayırmağı bacarmalıdır. Aktiv həyat tərzi olan insanlar üçün bu sənət çətin ola bilər. Bacarıq bu sənətdə ən önəmli faktordur. Lakin bacarıqla yanaşı, həvəs də vacibdir. Elə insanlar var ki, gözlərinin qarşısında hər şeyi söküb göstərirsən, lakin yenə də başa düşə bilmirlər. Ona görə də hər ustanın inkişafında təcrübə və öyrənmə prosesi mühüm rol oynayır.

Gənclərin bu sənətdə davam etməsinə dəyərmi?

Əgər bir insan bu sənətə həvəs və maraqla yanaşırsa, mütləq davam etməyə dəyər. Bu sənət çox zəhmət və diqqət tələb edir, amma sevgi ilə görülən iş həmişə uğurlu olur. Gənclərə tövsiyəm odur ki, bu sənətə sadiq qalsınlar və onun gözəlliklərini kəşf etsinlər. Sənətin mənəvi tərəfləri də çox dəyərlidir. Sənətə qoyulan zəhmət vaxtla öz bəhrəsini verir.

Siz saat ustalığı ilə neçə ildir məşğulsunuz və bu peşəyə necə gəlmisiniz?

14 yaşımda küçədə bir saat tapdım. Evə gətirib onu sökdüm və saatlara qarşı böyük marağım yarandı. Uşaqlıqda da yaxşı oxumurdum, ona görə də bu sənətin arxasınca getdim. Hər kəs dərzi və ya bərbər olmağımı istəyirdi, lakin mən saatsazlığa maraq göstərdiyim üçün bu yolda irəliləmək qərarına gəldim. Məni yəhudi ustasının yanına şagird kimi göndərdilər. 15 yaşımdan bu peşə ilə məşğulam. 2015-ci ildə İtaliyanın Milan şəhərində keçirilən yarışmada 250 saat ustası arasında ikinci yerə çıxmışam. Bundan sonra da italyanlar haqqımda film çəkiblər. Bu sahəyə olan sevgi və əzmkarlıq mənim uğurumun əsas səbəbidir.

Fidan Abdullayeva

"Qadın liderlər üçün yeni imkanlar yaranacaq"

“Facemark” şirkəti və “İnci – işgüzar xanımların ünsiyyət klubu”nun təşkilatçılığı ilə ölkəmizdə ilk dəfə keçiriləcək Qadın Liderləri Zirvəsi 4 mart Gülüstan sarayında baş tutacaq. Tədbir “Fərqlərin Bərabərliyi” konsept mesajı ilə 500-ə yaxın mütəxəssis, lider, fikir öndərləri və yenilikçiləri bir araya gətirəcək. 24media.az tədbirin təşkilatçıları Rafiq Hunaltay və Xədicə Cəbrayılova ilə müsahibəni təqdim edir.

“Facemark” şirkətinin təsisçisi olaraq illərdir, ölkəmizdə müxtəlif sahələr üzrə tədbirlər təşkil edən Rafiq bəy ilk dəfədir ki, qadın liderliyinə dair keçiriləcək tədbirdən danışıb. O, qadın liderlərin mövqeyini gücləndirmək üçün belə bir zirvə keçirməyin vacibliyindən bəhs edib:

“Facemark" olaraq illərdir ki, müxtəlif sahələrdə tədbirlər təşkil edərkən bazar ehtiyaclarını və cəmiyyətin tələblərini daim diqqətlə analiz edirik. Son illərdə dünyada və ölkəmizdə qadınların biznes, idarəetmə və digər strateji sahələrdə getdikcə daha aktiv rol oynaması müşahidə olunur. Bu tendensiyanı nəzərə alaraq qadın liderlərinin cəmiyyətə töhfəsini artırmaq, onların qarşılaşdığı çətinlikləri və imkanları müzakirə etmək üçün Qadın Liderləri Zirvəsini təşkil etmək qərarına gəldik. Biz bununla qadın liderlərə bir araya gəlmək, güclənmək və öz uğur hekayələrini bölüşmək üçün əlverişli bir platforma yaratmağı hədəfləyirik".

Müsahibimiz tədbirdə “Qadın liderliyi” mövzusunda regionumuzun bu sahədə güclü tərəflərini və inkişaf ehtiyaclarını vurğulamağı planlaşdırdığını qeyd edib:

"Tədbirdə regionumuzun qadın liderlik sahəsindəki güclü tərəfləri kimi uğurlu qadın nümunələrinin mövcudluğunu, dövlət və özəl sektorun dəstəyini, gənc qadınların artan marağını və şəbəkələşmə imkanlarının genişlənməsini vurğulamağı planlaşdırırıq. Bununla yanaşı, inkişaf ehtiyacları kimi qadınlar üçün mentorluq imkanlarının artırılmasını, gender stereotiplərinin aradan qaldırılmasını və liderlik bacarıqlarının inkişafına yönəlmiş təhsil proqramlarının vacibliyini müzakirə etməyi nəzərdə tuturuq".

Rafiq bəy fərqlərin bərabərliyinə nail olmaq, bu balansı təşkilat və cəmiyyət səviyyəsində təmin edə bilmək üçün bərabər imkanların önəmindən bəhs edib:

"Düşünürəm ki, fərqlərin bərabərliyinə nail olmaq üçün cəmiyyətdə və təşkilatlarda hər kəsin fərqliliklərinə hörmət edilməli və bərabər imkanlar yaradılmalıdır. Bu balansı təmin etmək üçün təşkilatlar şəffaf və inklüziv siyasətlər həyata keçirməli, cəmiyyət isə maarifləndirmə və dəstəkləyici mühit yaratmalıdır. Bu səbəbdən inanırıq ki, təşkil etdiyimiz Qadın Liderləri Zirvəsi fərqlərin bərabərliyinə dair bütün bu suallara cavab verməklə yanaşı, qadın liderlər üçün yeni imkanlar yaradaraq cəmiyyətin hər bir üzvü üçün faydalı olacaqdır".

Xədicə Cəbrayılova ilə təşkil ediləcək tədbirin formatından danışdıq. O, bir günü əhatə edəcək tədbirdə planlaşdırılan panellər və onların əhatə edəcəyi mövzularla bağlı suallarımızı cavablandırdı:

"Tədbir davos formatında “Lider qadın, yoxsa Qadın lider?”, “İnnovasiya və strateji yanaşma”, “Rəqəmsal trendlər dövründə qadınlar” mövzusunda 3 paneldən ibarət olmaqla keçiriləcək. Hər paneldə 1 nəfər moderator və 4 nəfər spiker olmaqla bir bütöv gün davam edəcək. Həmçinin, seçilmiş mövzularda ayrıca çıxışların olması planlaşdırılır".

Əsas məqsədin zirvəni ilham mənbəyinə çevirmək olduğunu qeyd edən müsahibimiz zirvəni beynəlxalq səviyyəyə çıxarmaq üçün strategiyalarla bağlı sualımızı da cavablandırıb:

"Zirvəni beynəlxalq səviyyəyə çıxarmaq üçün ilk növbədə qadın liderliyi sahəsində tanınmış beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq qurmaq, qlobal səviyyədə tanınan liderləri və ekspertləri tədbirə cəlb etmək vacibdir. Bununla yanaşı, rəqəmsal platformalar vasitəsilə zirvənin qlobal auditoriyaya çatdırılması, uğur hekayələrinin və innovativ təşəbbüslərin bölüşülməsi həm marağı artırar, həm də qadın liderlərin şəbəkələşməsinə şərait yaradacaq. Əsas məqsəd zirvəni ilham mənbəyinə çevirmək, ölkəmizdə qadın liderlər üçün qlobal səviyyədə tanınan bir platforma yaratmaqdır".

Sonda Xədicə Cəbrayılova da tədbirdə müxtəlif sektorları təmsil edən liderlərin bir araya gələcəyini, fikir mübadiləsi aparacaqlarını və birgə layihələr üçün ilham alacaqlarını deyib:

“Zirvədən gözləntilərimiz qadın liderlərin yalnız özlərini inkişaf etdirmək deyil, həm də bir-birinə dəstək verərək regional və qlobal səviyyədə güclü şəbəkələr qurmasıdır. Həmçinin bu zirvənin qadınların idarəetmə və təşəbbüskarlıq sahəsində daha güclü addımlar atmasına və davamlı dəyişikliklər yaratmasına zəmin hazırlayacaq. Tədbirdə iştirak edən 500 nəfər qadın təxminən 250-dək dövlət və ya özəl qurumunun əməkdaşlarıdır. Əminəm ki, tədbir qadın liderlər arasında həmrəyliyə, irəlidə onların uğurlarına, həmçinin, onlardan ilhamlanan qadınların inkişafına nail olacaq".

Həvva Cəbrayılova

Qəzzada buldozerlə əzilən gənc fəal - Reyçel Korrin

Reyçel Korrin 1979-cu ildə ABŞ-nin Vaşinqton ştatında orta səviyyəli bir ailədə dünyaya gəlib. Uşaqlığından etibarən ətrafına diqqətlə yanaşan Reyçel dünyada sülhün bərqəqrar olacağına və bunu onun kimi güclü inama malik insanların edəcəyinə inanır. Elə bu məqsədlə sülh fəallarına qatılan Reyçel kasıb, ya da varlı olmağın, üçüncü dünya ölkəsində yaşamağın, ya da dünyada güc mərkəzinin vətəndaşı olmağın insanların dəyərini ölçmədiyini iddia edir.

Sülh tərəfdaşlarına qoşularaq ön Asiyanın qızğın müharibə ocaqlarına səyahət edən, müharibədən zərər çəkən insanlara yardım edən Reyçel 2003-cü ildə növbəti hədəf kimi Qəzzanı seçir.

Gənc fəal daha əvvəl də dəfələrlə etdiyi kimi zülmün qarşısında dimdik dayanıb. İsrail buldozerlərinin Qəzzanın Rəfah şəhərindəki evləri yerlə bir etməklə bağlı tapşırıq aldığı bir gündə sülh istəyən 23 yaşlı gənc Reyçel Korrinin faciəsi yaşanıb.

2003-cü ilin martında Qəzza zolağının Rəfah şəhərində İsrail buldozerinin fələstinlilərin evlərini sökməsinə mane olmağa çalışarkən amerikalı sülh fəalı Reyçel Korrin iş maşını tərəfindən vurulub və operatorlar onu heç görmədiklərini iddia ediblər. Bu hadisədən sonra Reyçel sülh tərəfdaşı kimi Qəzza şəhidləri arasında öz yerini alıb.

Mənbə: Allthatsinteresting

Tərcümə etdi: Səidə Abasova

"Ölüm xəbərini yayan jurnalistlər ehtiyatlı davranmalıdırlar"

Bu gün aktyor Azər Baxşəliyevin vəfat eməsi barədə yayılan məlumat təsdiqini tapmayıb.

Təəssüf ki, bu barədə xəstəxana rəsmilərinin açıqlamasına əsasən yayılan məlumat əksər nüfuzlu media orqanları tərəfindən yayıldı.

Bununla bağlı Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin müəllimi, 24media.az saytının rəhbəri Anzulə Pərvizqızı sualımızı cavablandırıb:

Aktyor Azər Baxşəliyevin vəfat etməsi barədə yayılan ölüm xəbərinin az sonra təkzib edilməsi bir qədər çaşqınlıq yaradıb. Bu halların təkrarlanmaması üçün nə etməliyik?

Bu gün bəzi kütləvi informasiya vasitələrinin yaydığı xəbər yanlış oldu, təəssüf ki, sürətlə yayıldı. Əslində, bu bir qədər fərqli təcrübə idi. Belə ki, xəstəxana onun ölümü ilə bağlı xəbər yayıb. Daha sonra isə həkimlərin səyi ilə ürək fəaliyyətinin bərpa olunduğunu, süni tənəffüs aparatına qoşulduğunu açıqlayan ikinci məlumatı yayıb. Biz burada günahkar axtarmırıq, amma bu və ya digər halda hər iki məlumat xəstəxananın mətbuat xidməti tərəfindən ilkin olaraq yayılıb.

Ümumiyyətlə, ölüm xəbərini yayan jurnalistlər daha da ehtiyatlı davranmalıdırlar. Həm onların doğmaları bundan sarsıla bilirlər, həm də belə xəbər sürətlə mediada yayılır.

Doğrudur ki, ölənin dostları və ailəsi bundan narazı olsa da, jurnalistin tanınmış şəxslərin vəfat etməsi barədə məlumat yaymaq hüququ var. Lakin jurnalistlər müəyyən qaydalara əməl etməlidirlər. Məsələn, yalnız bir mənbədən deyil, rəsmi belə olsa, bir neçə mənbədən məlumatın doğruluğunu təsdiqlətməlidirlər. Bu xəbəri həmin adamın ən yaxın qohumlarına çatdırmaq əvəzinə doğruluğuna tam əmin olmalıdırlar.

Bundan başqa, jurnalistlər ölən adamın dostları və ailəsi üçün lazımsız, narahatlığa səbəb ola biləcək məlumatları dərc etməməlidirlər.

Həvva Cəbrayılova

Dramatik hekayəsi ilə filmə ilham verən insan: Cozef Merrik

1862-ci ildə Böyük Britaniyada anadan olan Cozef Merrik gənc yaşda fil xəstəliyinə tutulub və bədənində deformasiyalar başlayıb. Onun ifadələrinə görə fiziki qüsurlu olduğu təxmin edilən anası Cozefin hələ gənc ikən vəfat edib. Anasının ölümündən sonra atası başqa uşaqlı qadınla evlənir. Ögəy anası digər övladları kimi yaraşıqlı olmayan Cozefi kənarda qoyur, onunla pis davranır. Bu zülmə dözməyən balaca Cozef evi tərk edir.

Görünüşünə görə heç yerdə iş tapa bilməyən Cozef şəhəri gəzərkən sirkə rast gəlib. Burada qəribə görünüşlü və geyinmiş insanların müxtəlif şoularla insanları əyləndirdiyini gördükdə hər kəsin "qorxulu" hesab etdiyi bədənini nümayiş etdirərək pul qazana biləcəyini anladı və sirkə başladı. Əyləncəli Torr hekayəni bəzəyərək şouya çevirdi və onlar birlikdə pul qazandılar.

Bundan sonra işlər tamamilə Cozefin nəzarətindən çıxdı və o, şənlikçinin “qəfəs heyvanı” kimi rəftar etdiyi istismar alətinə və gəlir mənbəyinə çevrilməkdən qaça bilmədi. O, ifa etdiyi tamaşaya baxarkən London xəstəxanasında cərrah işləyən həkim Frederik Trevesin diqqətini çəkib və o, müxtəlif müayinələr üçün xəstəxanaya yerləşdirilib. Kral ailəsinin və zadəganların diqqətini çəkən Cozef zamanla bütün ölkədə məşhurlaşdı. Xəstəxananın idarə heyətinin qərarı ilə ömrünün sonuna qədər qalacağı otaq ona ayrılır. O, tədricən yeni həyat şəraitinə uyğunlaşır və onun zərif, humanist, yaradıcı və bədii mahiyyəti üzə çıxır. Kəlləsi çox böyük olduğu üçün ömrü boyu oturaraq yatmalı oldu. 1890-cı il aprelin 11-də adi insanlar kimi yatmaq istədiyi üçün kürəyi üstə uzanaraq 27 yaşında boğularaq öldü.

1986-cı ilə qədər John Merrick-in Proteus sindromu olduğu, Wiedemann sindromu olaraq da bilinən nadir anadangəlmə xəstəlik olduğu məlum deyildi. Bu xəstəlik 2003-cü ildə fil adamının sümükləri və tükləri üzərində aparılan DNT testləri nəticəsində təsdiqlənib.

Onun həyat hekayəsi 1980- cı ildə rejissor Devid Linçin çəkdiyi "Fil adam" filmi ilə böyük ekrana çıxarılıb.

Mənbə: Buzzfeed

Tərcümə etdi: Mina Yadigarlı

Tənhalığın və sevginin şairi: Özdemir Asaf

Özdemir Asaf (1923-1981) Türk ədəbiyyatının ən önəmli şairlərindən biridir. O, duyğularını qısa və təsirli ifadələrlə oxucuya çatdırma bacarığı ilə tanınır. Həyatı boyunca sevgi, insan münasibətləri, tənhalıq və azadlıq mövzularına toxunan şair, sadə görünən, lakin dərin mənalı şeirləri ilə yadda qalmışdır.

Əsl adı Halit Özdemir Arun olan şair 1923-cü il 11 iyunda Ankarada dünyaya gəlib. Erkən yaşlarında atasını itirən Asaf ailəsi ilə birlikdə İstanbulda yaşamağa başlayıb. Təhsilinə Galatasaray Liseyində başlayan şair daha sonra Kabataş Erkək Liseyinə keçib və burada məzun olub. İstanbul Universitetində hüquq, iqtisadiyyat və fəlsəfə fakültələrində təhsil alsa da, heç birini bitirməyib.

Özdemir Asaf ədəbiyyata olan marağını gənc yaşlarından göstərməyə başlamışdır. Onun ilk şeirləri 1940-cı illərdə müxtəlif jurnallarda yayımlanıb. 1951-ci ildə "Sanat Basımevi" adlı nəşriyyatını quraraq, şeirlərini öz nəşri ilə yayımlamağa başlayıb. İlk şeir kitabı "Dünya Kaçtı Gözüme" 1955-ci ildə nəşr olunub.

Özdemir Asaf şeirlərində minimalizmi və məna dərinliyini birləşdirməyi bacaran nadir şairlərdən biridir. Onun əsərlərində sevgi həm sadə bir duyğu, həm də fəlsəfi bir məfhum kimi təqdim olunur. Şairin ən çox sitat gətirilən misralarından biri belədir:

"Tənhalıq paylaşıla bilməz, paylaşılarsada tənhalıq olmaz."

Onun poeziyasında bəzən tənhalığın acılığı, bəzən də azadlığın şirinliyi hiss olunur. Şeirləri çox vaxt həyatın ironiya dolu tərəflərini əks etdirir.

1981-ci ildə vəfat edən Özdemir Asaf Türk poeziyasına dərin iz buraxmış şairlərdən biridir. Onun əsərləri bu gün də oxunur, sevilir və yeni nəsillər üçün ilham mənbəyi olaraq qalır. Qısa və təsirli ifadələrlə duyğuları izah etmə qabiliyyəti onu ədəbiyyatda əvəzolunmaz edir.

Özdemir Asafın şeirləri həyatın sadə, lakin ən dərin məqamlarını ifadə edir. Hər misrası oxucuya yeni bir baxış bucağı təqdim edir. O, sevgi və tənhalığı sadə bir dildə böyük sənətkarlıqla ifadə edən bir ustad olaraq yaddaşlarda qalır.

Mənbə: Ntv
Tərcümə etdi: Zeynəb Həsənova